Os exilios de Lorenzo Varela
25 de novembro de 1978, día do seu pasamento
Lorenzo Varela, soldado dun exército derrotado dunha causa invencible. Con estas palabras do poeta nicaragüense Ernesto Cardenal, o catedrático e militante comunista Xesús Alonso Montero define o sentido ético da vida e da obra de Lorenzo Varela Vázquez ao pechar –con paixón e intensidade coñecidas–, un dos seus testemuños na miña longametraxe documental «Exilios».
Varela conta con dezanove inquedos anos cando, entre estudo e poesía, estala a Guerra Civil: dun lado, o poder secular, agachado, uniformado, violento, antidemocrático; doutro, leal, digno e apaixoado o pobo descamisado. O Varela poeta ingresa, xunto a centos de milleiros de campesiños, obreiros, estudantes, artistas, profesionais e internacionalistas, nas milicias do pobo traballador, investidas co mono azul da dignidade…
¡E o poeta aprende a combater! O milagre das causas xustas fai que a guerra militar non mate o «neno» que hai no home, que o fusil non segue a pluma e a derrota envileza a poesía.
A longa noite do fascismo so estrelecida polas luces exiliadas alumea aínda hoxe nas páxinas máis nobres da historia universal e na cultura latinoamericana: Daniel Castelao, Luis Seoane, Arturo Cuadrado, Eugenio Granel, Eduardo Dieste, Luis Soto, Manuel Colmeiro, Lois Tobío, Eduardo Blanco Amor, Ramón Suárez Picallo, entre tantos outros, lampexan xunto ao poeta no firmamento da liberdade.